pinco-nun texniki arxitekturası və zaman.com.az informasiya axınında rolu
Azərbaycanın onlayn xidmət bazarında pinco brendi özünün texniki həlləri və istifadəçi təcrübəsinə yanaşması ilə seçilir. Bu yazıda pinco-nun sistem quruluşunu, məlumat emalı protokollarını və onun https://zaman.com.az/ ünvanında yerləşən informasiya resursu ilə əlaqəli şəkildə necə işlədiyini texniki nöqteyi-nəzərdən araşdıracağıq. Məqsəd xidmətin funksional xüsusiyyətlərini, təhlükəsizlik mexanizmlərini və yerli istifadəçilər üçün optimallaşdırılmış interfeys quruluşunu izah etməkdir.
pinco-nun server tərəfli məlumat emalı arxitekturası
pinco-nun əsas iş prinsipi sorğuların çoxqatlı emalına əsaslanır. İstifadəçi brauzerində əməliyyat başlatdıqda, bu sorğu əvvəlcə yük balanslaşdırıcıya düşür, oradan isə coğrafi mövqeyə görə ən yaxın server qrupuna yönləndirilir. Bu yanaşma gecikmə müddətini (latency) minimuma endirir və Bakı, Gəncə, Sumqayıt kimi iri şəhərlərdə olan istifadəçilər üçün stabil əlaqə təmin edir.
Məlumat bazası səviyyəsində pinco relasiyalı və qeyri-relasiyalı sistemlərin hibridindən istifadə edir. Əməliyyat tarixçəsi PostgreSQL-də saxlanılır, sessiya məlumatları isə Redis keşində yerləşdirilir. Bu kombinasiya yüksək yazma sürəti və ani oxuma imkanı verir. Konkret olaraq, hər bir istifadəçi profili üçün ayrıca şifrələnmiş identifikator yaradılır və bu identifikator bütün daxili API sorğularında ötürülür.
pinco-nun API qatında autentifikasiya protokolları
Autentifikasiya prosesi OAuth 2.0 və JWT (JSON Web Token) kombinasiyası üzərində qurulub. İstifadəçi giriş etdikdə, pinco serveri iki mərhələli yoxlama aparır: birinci mərhələdə istifadəçi adı və parolun bcrypt hash-i yoxlanılır, ikinci mərhələdə isə bir dəfəlik kod (OTP) SMS və ya e-poçt vasitəsilə göndərilir. JWT token-inin ömrü 30 dəqiqədir və hər sorğuda bu tokenin imzası RSA alqoritmi ilə doğrulanır.
Bu sistemin üstünlüyü ondadır ki, token müddəti bitdikdə istifadəçi yenidən parol daxil etmək məcburiyyətində qalmır, sadəcə refresh token ilə yeni access token alır. Beləliklə, pinco istifadəçi təcrübəsini pozmadan təhlükəsizlik səviyyəsini qoruyur. Həmçinin, bütün HTTPS trafiki TLS 1.3 protokolu ilə şifrələnir və bu, məlumatların üçüncü tərəflər tərəfindən oxunmasının qarşısını alır.
pinco-nun interfeys performansı və yerli optimallaşdırma üsulları
pinco-nun veb interfeysi React.js framework-ü əsasında qurulub və server tərəfli render (SSR) dəstəkləyir. Bu o deməkdir ki, ilk HTML səhifəsi serverdə hazırlanır və brauzerə tam formada göndərilir, sonrakı interaksiyalar isə JavaScript vasitəsilə asinxron yüklənir. Bu yanaşma xüsusilə mobil internet sürətinin qeyri-sabit olduğu regionlarda səhifənin açılış vaxtını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Şəkil optimallaşdırması üçün pinco WebP formatından istifadə edir və bütün statik resursları CDN (Content Delivery Network) üzərindən paylayır. Azərbaycan ərazisində əsas CDN qovşaqları Bakı və Naxçıvanda yerləşir, bu da orta yüklənmə sürətini 1.8 saniyədən 0.9 saniyəyə endirir. Bundan əlavə, pinco-nun interfeysi 320 pikseldən 4K ekranlara qədər bütün qətnamələrdə avtomatik adaptasiya olunur.
pinco-nun mobil tətbiqində native komponentlərin istifadəsi
Mobil tətbiq üçün pinco Flutter çərçivəsindən istifadə edir. Bu, həm Android, həm də iOS üçün eyni kod bazasından istifadə etməyə imkan verir. Dart dili ilə yazılmış bu tətbiq hardware sürətləndirməni dəstəkləyir, yəni qrafik əməliyyatlar GPU-da icra olunur. Nəticədə animasiyalar və keçidlər 60 kadr saniyə sürətlə işləyir, bu da istifadəçinin rahatlığı üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
pinco-nun mobil versiyasında bildiriş sistemi Firebase Cloud Messaging ilə inteqrasiya edilib. Bu inteqrasiya vasitəsilə istifadəçi əməliyyat statusları, bonus təklifləri və texniki xəbərdarlıqlar haqqında real vaxt rejimində məlumat alır. Bildirişlər cihazın batareya sərfiyyatını azaltmaq üçün topik əsaslı qruplaşdırılır və hər istifadəçi yalnız öz maraq dairəsinə uyğun kateqoriyaları seçə bilər.
pinco-nun təhlükəsizlik auditi və fırıldaqçılıq əleyhinə alqoritmlər
pinco-nun texniki infrastrukturunda təhlükəsizlik аудиты hər kvartal aparılır. Bu proses zamanı penetration test (pen-test) mütəxəssisləri sistemə hücum cəhdləri edir və zəif nöqtələri müəyyənləşdirirlər. Son audit nəticəsində pinco-nun firewall konfiqurasiyası yenilənib, şübhəli trafik üçün ayrıca izolyasiya olunmuş zona yaradılıb.
Fırıldaqçılıq əleyhinə sistem maşın öyrənmə modellərindən istifadə edir. Hər əməliyyat 20-dən çox parametr üzrə qiymətləndirilir: IP ünvanının tarixçəsi, cihaz barmaq izi, əməliyyat sürəti, məbləğ və s. Əgər model əməliyyatı anomaliyalı hesab edərsə, avtomatik olaraq əlavə yoxlama tələb olunur. Bu yoxlama ya SMS kod, ya da video zəng ilə şəxsiyyətin təsdiqlənməsini əhatə edə bilər.
pinco-nun verilənlər bazasında şifrələmə standartları
pinco-nun verilənlər bazasında saxlanılan bütün həssas məlumatlar AES-256 alqoritmi ilə şifrələnir. Bu o deməkdir ki, hətta verilənlər bazası ələ keçirilsə belə, məlumatlar oxuna bilməz. Şifrələmə açarları ayrıca bir hardware modulunda (HSM) saxlanılır və yalnız müəyyən serverlər bu açarlara giriş əldə edə bilər.
Şəxsi məlumatların emalı zamanı pinco Avropa İttifaqının GDPR prinsiplərinə uyğun hərəkət edir, baxmayaraq ki, bu tənzimləmə birbaşa Azərbaycana aid deyil. İstifadəçi hər hansı məlumatının silinməsini tələb edə bilər və sistem bu sorğunu 72 saat ərzində yerinə yetirir. Məlumatların saxlanma müddəti isə qanunvericiliyə uyğun olaraq maksimum 5 ildir.
pinco-nun ödəniş sistemləri ilə inteqrasiya mexanizmi
pinco yerli ödəniş provayderləri ilə API vasitəsilə birləşir. Hər bir ödəniş keçidi üçün ayrıca şifrələnmiş kanal qurulur və əməliyyatlar iki mərhələli təsdiqləmə ilə həyata keçirilir. Birinci mərhələdə istifadəçinin kartı və ya hesabı yoxlanılır, ikinci mərhələdə isə məbləğ faktiki olaraq köçürülür və bu prosesin statusu geri qaytarılır.
Ödəniş emalı zamanı pinco tokenizasiya texnologiyasından istifadə edir. Bu, istifadəçinin kart məlumatlarının pinco serverlərində saxlanmaması deməkdir; əvəzində hər kart üçün unikal token yaradılır və bu token ödəniş provayderində qeydiyyatdan keçir. Beləliklə, hücumlar zamanı kart məlumatları risk altında olmur.
pinco-nun bonus sisteminin texniki tərəfi
pinco-nun bonus mexanizmi ayrıca mikroservis kimi fəaliyyət göstərir. Bu mikroservis istifadəçi davranışını analiz edir və müəyyən şərtlər yerinə yetirildikdə avtomatik olaraq bonus hesabına vəsait əlavə edir. Bonusların hesablanması üçün istifadə olunan qaydalar JSON formatında konfiqurasiya olunur və dəyişikliklər üçün sistemin dayandırılması tələb olunmur.
Hər bonus əməliyyatı log faylının xüsusi bölməsinə yazılır və sonradan audit üçün əlçatan olur. Bu loglar həmçinin istifadəçi şikayətlərinin araşdırılmasında sübut kimi istifadə edilə bilər. pinco-nun bonus qaydaları şəffaf şəkildə təqdim edilir və istifadəçi hər zaman öz bonus balansının hesablanma tarixçəsini görə bilər.
pinco-nun defekt izləmə və yenilənmə proseduru
pinco-nun proqram təminatı hər iki həftədən bir yenilənir. Bu yenilənmələr zamanı mövcud xətaların düzəldilməsi və yeni funksiyaların əlavə edilməsi həyata keçirilir. Yenilənmə prosesi canlı sistemdə (production) deyil, əvvəlcə test mühitində yoxlanılır və bütün testlər uğurla keçdikdən sonra istifadəyə verilir.
Defekt izləmə üçün pinco daxili ticket sistemi istifadə edir. İstifadəçi texniki problem bildirdikdə, bu bildiriş avtomatik olaraq prioritet səviyyəsinə görə təsnif edilir. Kritik xətalar 24 saat ərzində həll olunmalıdır, kiçik problemlər üçün isə bu müddət 5 iş gününə qədər uzana bilər. Səhvlərin kateqoriyası və həll olunma statistikası aylıq hesabatda açıqlanır.
pinco-nun istifadəçi məlumatlarının ehtiyat nüsxələri
pinco-nun serverlərində hər 6 saatdan bir avtomatik backup prosesi işləyir. Bu proses zamanı bütün verilənlər bazası sıxılır və üç müxtəlif coğrafi lokasiyada olan depolara köçürülür. Ehtiyat nüsxələrin saxlanma müddəti 30 gündür, bundan əvvəlki versiyalar isə arxivlənir.
Backup fayllarının bütövlüyü hər həftə yoxlanılır və təsadüfi olaraq seçilən nüsxələr bərpa testlərindən keçirilir. Bu testlər nəticəsində pinco-nun fəlakət bərpa planı (disaster recovery) üzrə hədəf müddəti 2 saatdır. Praktikada isə son test 87 dəqiqə ərzində tam bərpa olunmağa imkan verib.
pinco-nun gələcək texniki inkişaf istiqamətləri
pinco-nun inkişaf qrupu hazırda süni intellekt əsaslı personalizasiya sisteminin tətbiqi üzərində işləyir. Bu sistem istifadəçinin əvvəlki davranışına əsaslanaraq interfeys elementlərini və təklifləri fərdiləşdirəcək. Məsələn, əgər istifadəçi müəyyən bir bölməyə tez-tez daxil olursa, həmin bölmə əsas səhifədə avtomatik olaraq yuxarı çəkiləcək.
Həmçinin, pinco 5G şəbəkələrinə uyğunlaşdırılmış yeni API versiyasını hazırlayır. Bu versiya daha aşağı gecikmə müddəti və daha yüksək verilənlər ötürmə sürəti üçün optimallaşdırılacaq. Test mərhələsində olan bu sistemin gələn il ərzində tam miqyasda istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
pinco-nun ümumi tex
pinco-nun ümumi texniki infrastrukturu onun əsas üstünlüklərindən biridir. Davamlı olaraq aparılan yeniləmələr, sərt təhlükəsizlik standartları və şəffaf hesabatlılıq sistemi istifadəçilərə etibarlı və sabit xidmət təqdim edir. Şirkətin gələcək planları da bu yöndə davam edir, yəni texnologiyanın inkişafı ilə paralel olaraq xidmət keyfiyyətini daha da artırmaq hədəflənir.
Bütün bu sistemlərin işlək vəziyyətdə olması pinco-nun gündəlik fəaliyyətinin təməlini təşkil edir. İstifadəçilər hər hansı problemlə qarşılaşdıqda dəstək komandasına müraciət edə bilər, texniki qrup isə problemlərin həllində standart prosedurlara əməl edir. Bu yanaşma həm də gələcək yeniliklərin tətbiqini asanlaşdırır, çünki mövcud infrastruktur yeni funksiyaların əlavə olunmasına hazırdır.
pinco-nun texniki inkişaf yolu aydın və sistemlidir. Hər bir yenilik istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq və xidmətin davamlılığını təmin etmək məqsədi daşıyır. Bu səbəbdən pinco rəqabətli bazarda öz mövqeyini qoruyur və gələcəkdə də texnoloji tələblərə uyğun şəkildə inkişaf etməyə davam edəcək.
